Toyota Üretim Sistemine göre 5S nedir?

Toyota Üretim Sistemi’ne göre 5S nedir?

Üretim sürecini israflardan arındırıp sadeleştirmek, ortaya çıkan değeri mükemmelleştirmek ve bu yolla maliyetleri azaltmak için kullanılan “yalın üretim” tabiri aslında Toyota Production System (TPS) yani Toyota Üretim Sistemi’dir.
Dünya çapında üne sahip olan bu üretim sistemini, üretim yapan pek çok firma uygulamaya çalışmaktadır.
Hatta marka değeri açısından daha prestijli otomotiv firmaları bile bu sistemi örnek almaktadır.
Toyota markasını anmamak için de bu üretim sistemini zamanla “lean manufacturing” yani “yalın üretim” şeklinde telaffuz etmeye başlamışlardır.

Toyota üretim sistemindeki ana hedef mevcut tüm kaynakların üretim hatlarına en iyi şekilde yönlendirmektir. Bu şekilde müşterilere en düşük maliyetle üretilebilecek en kaliteli ürünleri ulaştırmak hedeflenmektedir.

Toyota üretim felsefesini oluşturan pek çok bileşen söz konusudur. Yalın üretim tekniklerinden biri de 5S’dir. Bu çok kapsamlı bir konu olduğundan bu yazıda ağırlıklı olarak 5S faaliyetlerinden bahsedeceğim.

Yalın üretim metodolijisinde temizlik ve düzen büyük önem içerir.
5S nedir diye sorulduğunda en basit olarak temizlik ve düzen yanıtı verilse de kapsamı bundan çok daha fazladır.
5S tanımını yapmak gerekirse Japonca’da temizlik ve düzeni oluşturan 5 tane “S” harfi ile başlayan Japonca kelimelerin bütünüdür.
5S’yi oluşturan bu kelimeler Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu ve Shitsuke’dir.
Bu kelimelerin İngilizce ve Türkçe karşılıklarını aşağıda tablo haline getirdim.

Toyota Üretim Sistemi ve 5S
5S’i oluşturan S’ler
JaponcaİngilizceTürkçe
SeiriSortSınıflandırma
SeitonSet in order / StraightenDüzen
SeisoShine / SweepTemizlik
SeiketsuStandardizeStandartlaştırma
ShitsukeSustain / Self DisciplineDisiplin

Bizler nasıl evimizde temizlik sonrasında derli toplu bir odada oturmaktan mutlu oluyorsak;
üretim alanında çalışan operatörler de 5S uygulanan yerde hiç şüphe yok ki kendilerini iyi hissedeceklerdir. Üretim sahasında çalışanların yüksek motivasyona sahip olması verimliliğe pozitif etki sağlayacaktır.

5S sistemindeki temel düşünce israfı ortadan kaldırmaktır. Bunun da ilk adımı ayıklamadan geçer. Çalışma ortamında gerekli olmayan hiç bir şeye ihtiyaç yoktur. Yalın ortam üretim için en ideal olandır.

Aslında yalın üretimi uygulamak bir kültür gerektirir. Bu da zamanla oturacak bir sistemdir.
Çalışanların bu sistemin kendilerine avantaj yarattığının farkında olması çok önemlidir.
Aksi durumda üretim sahasında yapılacak faaliyetler için dirençle karşılaşma olasıdır.
Yapılacak çalışmalarda üretim çalışanları olaya dahil edilmeli, fikirleri alınmalıdır.
Zamanlarının büyük bir kısmını geçirdikleri çalışma alanlarını (“gemba”) kendilerinden daha iyi tanıyan, bilen yoktur.
Japonlar bu konuda hattan sorumlu olanlara takım lideri, bir kaç hattan sorumlu olana ise grup lideri demektedir.
Aslında bu üretim sistemindeki silsile yöntemi askeri bir disiplinden gelmektedir. Öyledir ki takım lideri ve grup liderlerinde aynı askeri üniformalarda yer alan kıdem gösteren çizgiler bulunmaktadır. Bu kıdemlere göre üretimde de ast üst ilişkisi bulunmaktadır. Tertip düzenine örnek teşkil edecek şekilde tüm çalışanlar aynı iş montlarını giymektedirler.
Bu iş montları aynı zamanda çalışanların çalıştıkları firmaya olan sadakatlerini arttırmaktadır. Takılan şapkalar ise hem basit bir iş güvenliği koruyucu malzemesi hem de üretim alanına girecek yabancıları ayırt etmeyi sağlayacak bir unsurdur.

Rekabetin inanılmaz boyutlara geldiği günümüzde yalın üretimi en iyi şekilde uyguladığını göstermek isteyen fabrikalar “world class manufacturing” (WCM) yani “dünya klasında üretim” sistemiyle üretim yaptığını belgelemektedirler.
Akredite olmuş kalite denetleme kuruluşları belli kriterlere göre yaptıkları incelemeler sonucunda firmalara gold-altın, silver-gümüş ve bronze-bronz düzey sertifikalarla ne kadar kaliteli bir üretim sistemine sahip olduklarını sertifikalandırmaktadırlar.

Çalışanların etrafı kirletip, kimsenin ortamı temizlemediği 3.sınıf üretim yapan firmalar yakın gelecekte yok olmaya mahkumlardır.
Hiç şüphe yok ki en ideali ise kimsenin etrafa bir şey atmadığı, her şeyin tertip ve düzen içerisinde olduğu firmalardır. Elbetteki tek başına 5S tekniklerini uygulamak yetersizdir. Sonuç olarak Toyota Üretim Sistemi bir felsefedir. Farklı bileşenleri de vardır. Bu felsefe “kaizen” yani sürekli iyileştirme üzerine kuruludur. İyileştirmenin sonu yoktur, her zaman daha iyisi mümkündür.

5S çalışmasıyla firmanızda kısa sürede görsel bir iyileşme sağlamak mümkündür ancak önemli olan bu iyileşmeyi sürdürülebilir kılmaktır. Aksi durumda oluşturacağınız 5S panolarındaki KPI dataları makyajdan öteye gidemez.
Çalıştığınız ana sanayi firma fabrikanıza ziyarete geliyorsa siz de üretim sorumlunuza yarın OEM ziyarete gelecek aman üretim alanı temiz olsun diyorsanız
bilin ki firmanızda 5S uygulanmıyor. Unutmayalım ki 5S metodunun uygulanabileceği yerler sadece üretim alanları değildir.
Bu faaliyetleri ofis ve diğer ortamlar için de uygulayabilirsiniz. Önceden çalıştığım Toyota tedarikçisi Japon firmada yemekhanedeki tuzluğun yerinin bile tanımlı olması buna çarpıcı bir örnek. Bu sayede tuzluk ihtiyacınız olduğunda masanın sağında mı solunda mı diye aramanıza gerek kalmıyor.

5s sisteminin faydaları

5S sisteminin faydaları nelerdir?

Daha tertipli, daha düzenli ve daha temiz iş alanları yaratarak;
•    Maliyetleri azaltmak,
•    Verimliliği arttırmak,
•    Kaliteyi artırmak,
•    İş kazalarını azaltmak, iş güvenliğini arttırmak,
•    İşyeri kontrolünü kolaylaştırmak,
•    Termin sürelerine uyumu arttırmak,
•    İsrafı ve kayıpları azaltmak,
•    Üretim alanları ve tesislerinin etkin kullanımını sağlamak
•    Arızaları azaltmak,
•    Ürün, kalıp, tip değişim zamanını azaltmak,
•    Makine, ekipman, malzeme ve stokların yerleşim konumlarını kontrol altına almak,
•    Daha temiz, düzenli ve güvenli bir iş ortamı ile çalışanların motivasyonunu arttırmak,

5S konusunda hazırlamış olduğum eğitim sunumunu aşağıdaki linkten inceleyebilirsiniz.

Sunumun powerpoint versiyon için sosyal medya hesaplarımdan benimle irtibata geçebilirsiniz.

Beğendiysen paylaş!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir